جنبش اصلاحی در دوره موسوم به دوم خرداد (۱۳۸۴-۱۳۷۶) برای دموکراسی چه کرد؟ عده‌ای از منتقدان پاسخشان به این سؤال منفی است. آنها می‌گویند دوم خردادی‌ها نه فقط در تغییر و اصلاحِ دموکراتیکِ قانون اساسی ناتوان بودند، حتی نتوانستند قانونِ انتخابات استصوابی را به نفع یک انتخابات تا حدودی منصفانه‌تر به تصویب برسانند. در مقابل اقتدارگرایان مسلمان با تمسک به همین قانون استصوابی توانستند با انجام یک انتخابات مهندسی شده اغلب اصلاح‌طلبانِ دوم خردادی را از عرصة رقابت انتخاباتیِ مجلس هفتم، مجلس هشتم و ریاست جمهوری دوره نهم و بعد دهم حذف کنند. لذا گفته می‌شود که دوم خردادی‌ها، و در رأس آنها محمد خاتمی، به رغم حمایت‌های میلیونی مردم بیشتر فرصت‌سوزی کرده و توفیقی در دموکراتیک کردنِ حکومت نداشتند. این سخن منتقدان را می‌توان به بیان دیگری ذکر کرد: اگر دوم خردادی‌ها در دوره اصلاحات حاملان یک “رخداد تعیین کننده” می‌شدند، آنگاه می‌شد از موفقیت دموکراتیک آنها در عرصه سیاسی دفاع کرد. در یک انتظار حداقلی این رخداد تعیین کننده می‌توانست اصلاح قانون استصوابی انتخابات باشد و در یک انتظار حداکثری آن رخداد تعیین کننده می‌توانست اصلاح یا تغییر قانون اساسی به نفع سازوکارهای دموکراسی باشد. صحنه سیاسی ایران، در دوره مذکور شاهد رخدادهای زیادی بود، اما هیچکدام از آنها حتی به نفع تحقق یک دموکراسی حداقلی (به معنای امکان انجام یک انتخابات آزاد و با حضور احزاب واقعاً رقیب) تعیین کننده نبود.

كليساي كاتوليك، مانند مسلمانان به صورت ويژه به نهادهاي خانواده و شاخصه‌هاي الهي آن توجه كرده است. تا جايي كه اين توجه به علم ژنتيك و شاخه‌هاي آن از جمله شبيه سازي گسترش پيدا كرده و در نتيجه ما شاهد يك حساسيت خاص در ايمان كاتوليك‌ها و بسياري از مسلمانان به اين موضوع كه مورد قضاوت بسياري نيز قرار گرفته هستيم.

كليساي كاتوليك كوشش براي شبيه سازي انسان را به صورت قطعي محكوم نموده و اين اقدام را غير اصولي و خلاف كرامت انساني مي‌داند. نگرش كليساي كاتوليك تفاوتي بين شبيه سازي انسان و درمان ژنتيكي نمي‌بيند بدين گونه هر دو را نپذيرفته براي اينكه در مورد اخير جنين شكل گرفته متعاقبا نابود مي‌شود و اين برخلاف ابتدايي‌ترين حق بشر يعني حق زندگي مي‌باشد. بنابراين، كليساي كاتوليك مخالفت آشكار خود را نسبت به اين موضوع اعلام كرد. اگر چه بر اساس بسياري از ملاحظات اعتقادات كاتوليك‌ها در مهندسي ژنتيك مورد توجه قرار نگرفت، اما آنها توانستند آن را مجبور كنند كه در بسياري از موارد از اصرار بر مباني تئوريك خود كوتاه بيايند.

روزها در تقویم ایرانی می‌آیند و می‌روند. در این سال‌ها بسیاری از روزها که قرار بوده با گنجاندن نامی از آنها، در یکی از برگ‌های سالنامه‌ها، بزرگ داشته شوند و به یادمان بزرگداشت ارزش‌های فرهنگی تبدیل گردند، عملاً به فراموشی سپرده شده‌اند. برخی دیگر از سالروزها نیز که مانند سالروز شهادت میزاکوچک‌خان با تصویب هیأت دولت از صفحات روزشمارهای ایرانی حذف شدند! اما به راستی آن روزهایی که همچنان هر سال و هرسال در صفحه‌ای از سالنماهای فارسی با نام‌شان مواجه می‌شویم و شاید تنها یکبار عنوان‌شان را زیرلب زمزمه نماییم؛ چقدر به تحقق کارکردهای فرهنگی و تاریخی ای که از نام‌گذاری‌شان مورد انتظار بوده نزدیک بوده‌اند؟ از جمله این روزها؛ 25 فروردین ماه است که به نام «روز بزرگداشت عطّار نِیشابوری» نام‌گذاری شده است.

شاعری بلندآوازه که شاید بهترین بزرگداشت عطار از زبان او شنیده شده باشد؛ آنگاه که نوشت: 

هفت شهر عشق راعطار گشت ماهنوز اندر خم یک کوچه‌ایم

غلامرضا نوعی‏ - سعدی در سرودن غزل استاد است،در این سخن جای هیچ تردید و شکی نیست،اما به همان میزان گلستان وی شاهکار مسلم نثر کهن فارسی است. همانگونه که به اشاره گفتیم،وی نسبت امکانات و سختیهای آن روزگار سفرهای بسیاری داشته که شاید بتوان گفت این سفرها بیش از سی سال طول کشیده(سفر به بغداد،لبنان و شامات گرفته تا بارها آهنگ زیارت بیت الله الحرام). تجربیات سفرهای سعدی به خوبی در گلستانش بازتاب یافته و از این رو او را فردی

با تجربه و دنیا دیده شناسانده است. شاید به همین دلیل است که پای سعدی برخلاف بسیاری از شاعران ایران بر روی زمین است. زمینی سخن می‌گوید، به راحتی در ذهنها می‌نشیند باسلیقه‌های مختلف هماهنگی دارد. هنگامی که حکایت زیر را می‌خوانیم،احساس می‌کنیم سخن امروز و دیروز گروهی از مردم ریاکار زمانه؛ ماست: «زاهدی مهمان پادشاهی بود. چون به طعام بنشستند،کمتر ازآن خورد که ارادت او بود،و چون به نماز برخاستند بیش ازآن کرد که عادتِ او [بود] تا ظنِّ صلاحیت در حقِ او زیادت کنند.
ترسم نرسی به کعبه ای اعرابی
کین ره که تو میروی به ترکستانست

رویا‌خانزاده - ای که آمد ز شرف خاک درت، عرش عظیم
قـد افـلاک کمان،پیش تـو بـهر تعظیم

احمدت خواند،خداوند احد،ز آنـکه ندید فـرق دیگر به میان تـو و خـود، الا میم. نوشتن، درباره وجود نازنینی که گل سرسبد خلقت است،کار چندان ساده‌ای نیست، لیک،با بیان گوشه‌ای از فضائل و کرامت‌های حضرت،شاید بتوان،ذره‌ای احساس سبکبالی نمود. حضرت محمد(ص)،آخرین پیامبر خدا،ادامه دهنده راه رسولان پیشین و بلکه کامل کننده دین خدا،کامل کردن کرامت‌های اخلاقی بشر را،از اهداف رسالت خودبرمی‌شمرند.با اینکه ایشان از معصومان بودند،همیشه،در درگاه خداوند متعال،تضرع و زاری کرده و از خدا درخواست می‌نمودند که او را،به آداب خوب و اخلاق نیک،زینت دهد:(خدایا،اخلاق مرا نیک گردان)،(خدایا،از اخلاق بد دورم ساز)از حضرت سؤال شد:علت این همه تضرع چیست؟ فرمودند:«آیا بنده شکرگزار خدا نباشم؟»و خداوند،جمله بزرگی،در حق رسول خاتمش فرمودند:«و انـّک‌لعلی‌خلق‌عظیم»

چندی پیش با مقاله «چرا رواداري؟» نوشته آقای داریوش آشوری، از استادان باسابقه و قدیمی ایران در قلمرو علوم اجتماعی و فلسفه مدرن و معتقد به توسعه زبان فارسی از نظر دامنه واژگان و بهبود سبک نگارش برخورد کردم. مؤلف محترم در آن مقاله «رواداری» را از زوایای مختلف مورد بررسی قرار داده بودند و از آن رو که  واژه                              toleration یکی از مفاهیم اساسی برای مدرن‌سازی ساختار قدرت است، سعی در ارائه یک برابر نهاده متفاوت داشتند. هدف ایشان زمینه‌سازی بروز چرخشی معنایی در مفهوم واژه یاد شده، بوده است. بر این اساس، پیشنهاد کرده‌اند به جای استفاده از واژه‌هایی مانند تسامح، تساهل، مدارا و... که برابر نهاده‌هايی آن چنان صحیح برای تولرانس به نظر نمی‌آیند، برابر نهاده «رواداری» که یکی از مشتقات قدیمی مصدر روا داشتن است،  به عنوان معنای مدرن آن واژه به کار رود. 

دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن از نویسندگان برجسته‌ای به شمار می‌رود که نقش و سهم فراوانی در ترويج خواندن و عادت به مطالعه در ايران داشته و دارد. در کشوري که شهروندانش زمان چنداني را به مطالعه اختصاص نمي‌دهند، شمارگان کتاب‌هاي وي و استقبال از آثارش، هم از موفقيت او در زمينه نويسندگي حکايت مي‌کند و هم از اين‌که او توانسته است نبض جامعه را دريابد و از اين راه به متن آن راه پيدا کند. علت آن را شايد بتوان در ويژگي ممتاز گفتار و نوشتارش يافت: پرهيز از مبهم‌گويي و پيچيده‌گويي. گفتار و نوشتاري که آلوده به ابهام است و نزد مخاطبان درست فهم نمي‌شود، بيش از هر چيز نشان مي‌دهد گوينده يا نويسنده به آنچه مي‌گويد، آگاه نيست و خود در فهم موضوع درمانده. البته گاهي ديده مي‌شود که متن‌هاي پيچيده‌تر و مبهم‌تر با وجود آن که چندان قابل فهم هم نيستند، مورد توجه قرار مي‌گيرند؛ اين هم يکي از مشکلات طنزآلود جامعه ما (و بويژه جامعه روشنفکري) ماست. در کار روشنفکري، ارتباط با متن جامعه اساس کار به شمار مي‌رود و روشنفکر بايد به زبان مردم دست يابد تا بتواند در جامعه خود اثرگذار باشد، نه اين‌که با گفتار پيچيده و فيلسوفانه خود بر فاصله‌اش با متن جامعه بيفزايد.

 

مقدمه
یکی از مباحث مهم در دین شناسی، شناخت جایگاه عقل در دینداری جامعه است. اهمیت این بحث از چند جهت قابل بحث و بررسی است، یکی شناخت علل عقب ماندگی و انحطاط دینی و اخلاقی، و دیگری غیر مدلل شدن دینداری در فضای عمومی و ابتنای دینداری امروز جامعه به ظاهر دینی به امور شعاری و ظاهری و رواج اسف انگیز عقاید انحرافی و بدعتها، و تنگ و بسته شدن جامعه و نقد و انتقاد و رواج تکفیر، تا جایی که دین در بخشی بزرگ از عقاید و رفتارها همراه با خرافات و عقاید وهم آلود می شود. من ابتدا برای اینکه این بحث را مستند به آیات قرآن کریم و روایات کنم. چند آیه ای را می خوانم و روایتی را معنا می کنم و بعد به تحلیل مسئله می پردازم.